Σωτήρης Γλυκοφρύδης: “Ο Φάουστ, ο Ευφορίων, ο Σρέντιγκερ και η γάτα”

του Σωτήρη Γλυκοφρύδη*

Δίνει ο ελληνισμός κάτι βιώσιμο με την Ευρωπαϊκή κουλτούρα;

Διάβασα τον Φάουστ του Γκαίτε. ΣΤο δεύτερο μέρος του είναι οι γάμοι του Φάουστ με την ωραία Ελένη, ή η συνύπαρξη του ελληνοκλασικού ιδεώδους με τον αναγεννησιακό πολιτισμό. Οι Γάμοι τελούνται, πού άλλου; στον Μυστρά. Αποτέλεσμα τους είναι ένας υπέροχος γιος, ο Ευφορίων, που όμως δεν προορίζεται να ζήσει.

Ο Γκαίτε, αν και λάτρης του ελληνισμού, λέει ότι ο Γερμανικού τύπου ευρωπαϊκός πολιτισμός σε παντρειά με το ελληνικό δωρικό πνεύμα ή η Γερμανική αναζήτηση σε σχέση με την ελληνιστική ομορφιά της ζωής, δεν δίνουν αποτέλεσμα βιώσιμο. Ευφορίων λέγεται και το παιδί της ένωσης του Αχιλλέα με την Ελένη που έγινε στον κάτω κόσμο.

Τον κεραυνοβολεί όμως αυτόν ο Δίας, στο άνθος της ακμής του. Ελληνισμός και Ευρώπη δεν μπορούν να παράγουν κάτι που μπορεί να ζήσει, δεν είναι έννοιες συμβατές….

Μέχρι όμως τον Σρέντιγκερ, ο οποίος με το παράδειγμα της γάτας, αποδεικνύει θεωρητικά πως είμαστε τόσο ζωντανοί όσο και πεθαμένοι. Και οι νεκροί έχουν τις ίδιες πιθανότητες με εμάς να είναι ζωντανοί. Η κβαντική φύση μπορεί να έχει άλλους νόμους από τη φυσική ζωή, αλλά η απροσδιοριστία και στα δυο συστήματα είναι ισομοιρασμένη.

Αυτό σημαίνει, και ότι, η εντάφια συντροφία του Σολωμού, που βγήκε από τη γη και έσφαξε τους Τουρκόγυφτους στην Τριπολιτσά, πέραν από τα συμφωνηθέντα, είναι ζώσα.

Στην ουσία ο Σρέντιγκερ διαψεύσει τον Γκαίτε λέγοντας εμμέσως πως ο Ευφορίων έχει τόσες πιθανότητες να ζει όσο και το απροσδιόριστο της γάτας. Και ο ελληνισμός είναι τόσο θνησιγέννητος όσο και η ευρωπαϊκή κουλτούρα.

* Εικόνα από την παράσταση Φάουστ του Γκαιτε στο Δημ. Θέταρο Πειραιά το 2016.