Χαρά Μπάζιου:Μαθαίνω τα δένδρα και τα φυτά της πόλης μου,η λεύκα

Γράφει η Χαρά Μπάζιου

Η λεύκα (Populous sp) είναι φυλλοβόλο δένδρο ταχέως αναπτυσσόμενο, με εκτεταμένο και ισχυρό ριζικό σύστημα. Η ονομασία «populus » προέρχεται από την ρωμαϊκή εποχή, από το γεγονός ότι τότε οι λεύκες φυτευόταν συχνά γύρω από χώρους δημοσίων συναντήσεων.

Αν και υπάρχουν πολλά είδη με διαφορές στο ύψος και το σχήμα, τα περισσότερα μοιράζονται ορισμένα χαρακτηριστικά που καθιστούν την διάκριση μιας λεύκας έναντι άλλων δένδρων εύκολη υπόθεση. Για παράδειγμα μπορείτε να διακρίνετε σχετικά εύκολα μια λεύκα από τα φύλλα της, που συχνά έχουν σχήμα καρδιάς και πλαισιώνονται από μικροσκοπικά δόντια. Τα φύλλα της κινούνται ακόμη και στο παραμικρό αεράκι, οπότε λέγεται- σε μια υπερβολή- ότι θα «ακούσετε» μια λεύκα πριν τη δείτε!

Τα θηλυκά φυτά, όταν ανθίζουν την άνοιξη παράγουν λευκούς σπόρους που μοιάζουν με βαμβάκι, και μέσω του ανέμου διασπείρονται σε μεγάλη απόσταση ενίοτε δημιουργώντας κάποια όχληση.

Κάποιες ποικιλίες λεύκας- ταχέως αναπτυσσόμενες -καλλιεργούνται ως φυτείες ξυλοπολτού που χρησιμοποιείται ευρέως για την κατασκευή χαρτιού και άλλες για την παραγωγή ενέργειας ως βιομάζα.

Το ξύλο της επίσης χρησιμοποιείται για την κατασκευή σπιρτόξυλων και για την κατασκευή των χαρακτηριστικών κουτιών στα οποία πωλείται το τυρί Camembert.

Λόγω δε της ιδιαίτερης ελαστικότητας του ξύλου τους, οι λεύκες χρησιμοποιούνται επίσης στην βιομηχανία παρασκευής snowboard.

Το ξύλο λεύκας ήταν το πιο κοινό ξύλο που χρησιμοποιήθηκε στην Ιταλία σε πίνακες ζωγραφικής κατά την περίοδο της Πρώιμης Αναγέννησης με πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα την διάσημη Μόνα Λίζα.

Η λεύκα έχει και αρκετές φαρμακευτικές ιδιότητες γνωστές από την αρχαιότητα. Ενδεικτικά αναφέρεται η χρήση της για την θεραπεία της αρθρίτιδας και των ρευματισμών, ενώ βοηθά στην καταπολέμηση της ανορεξίας και της διάρροιας.

Στην Ελλάδα τα πιο διαδεδομένα είδη είναι η αργυρόφυλλη λεύκα (Populus alba) και η μαύρη λεύκα ή καβάκι (Populus nigra).

Λεύκα η αργυρόφυλλος (Populus alba)

Η αργυρόφυλλη λεύκα, φτάνει τα 20 μέτρα ύψος με έως 12 μέτρα άνοιγμα κόμης.

Διακρίνεται από το χρώμα των φύλλων της, τα οποία έχουν σκούρο πράσινο χρώμα στην επάνω επιφάνεια και αργυροασημί στην κάτω επιφάνεια, η οποία είναι χνουδωτή λόγω τριχιδίων.

Χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι το εντυπωσιακό δίχρωμο εφέ που δημιουργείται όταν τα φύλλα της ανακατεύονται από τον αέρα.

Εξίσου χαρακτηριστικός όμως είναι και ο φλοιός του κορμού ο οποίος σε νεαρή ηλικία είναι σχεδόν λείος, χρώματος ανοιχτού γκρί και με μαύρες σε σχήμα ρόμβου επιφάνειες που όσο μεγαλώνει το δέντρο αποκτά πιο σκούρο χρώμα.

Το δίχρωμο φύλλωμα της αργυρόφυλλης λεύκας, την καθιστά ενδιαφέρουσα πρόταση για την αρχιτεκτονική τοπίου.

Ο γρήγορος ρυθμός ανάπτυξης της και η αντοχή της στους ισχυρούς ανέμους την καθιστούν σοβαρή επιλογή ως φυτοφράκτη αλλά και για την οριοθέτηση ιδιοκτησιών.

Καβάκι ( Populus nigra , μαύρη Λεύκα)

Είναι δένδρο πολύ γνωστό για το κομψό του σχήμα και τον ψηλό κορμό του, με το ύψος του να φτάνει τα 30 μέτρα. Τα πολυάριθμα κλαδιά του, τα οποία φύονται σχεδόν παράλληλα με τον κορμό και που διατηρούνται ακόμη από την βάση του, προσδίδουν στο δένδρο την χαρακτηριστική κολωνοειδή μορφή. Έχει φύλλα σε ανοιχτό πράσινο χρώμα τα οποία έχουν σχήμα τριγώνου ή ρόμβου.

Είναι σχετικά ανθεκτική στον άνεμο ενώ δεν αντέχει τη σκιά και άλλα δέντρα κοντά του.

Χρησιμοποιείται ευρέως για τον σχηματισμό δενδροστοιχιών και ως ανεμοφράκτης.

Η Χαρά Μπάζιου είναι M.Sc Γεωπόνος, απόφοιτος του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου στην Διαχείριση Περιβάλλοντος, συγγραφέας του βιβλίου «Μηχανήματα και Εργαλεία Φυτοτεχνικών Έργων» το οποίο διδάσκεται στα Τεχνικά Επαγγελματικά Λύκεια/Επαγγελματικές Σχολές .

Διατέλεσε επί 20 έτη στέλεχος της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και από το καλοκαίρι του 2019 εργάζεται στο Τμήμα Πρασίνου του Δήμου Κηφισιάς.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.Caudullo, G., de Rigo, D., 2016. Populus alba in Europe: distribution, habitat, usage and threats. In: San-Miguel-Ayanz, J., de Rigo, D., Caudullo, G., Houston Durrant, T., Mauri, A. (Eds.), European Atlas of Forest Tree Species. Publ. Off. EU, Luxembourg

2. Palancean, I.; Alba, N.; Sabatti, M.; de Vries, S.M.G.. Populus alba – Technical guidelines for genetic conservation and use of white poplar.2018.EUFORGEN – the European Forest Genetic Resources Programme

2. Royal Horticultural Society, UK (https://www.rhs.org.uk/)

3. https://en.wikipedia.org/wiki/Populus

4. https://www.britannica.com/plant/poplar