Σωτήρης Γλυκοφρύδης: H άγνωστη ιστορία της κολχικίνης και η διδαχή

Του Σωτήρη Γλυκοφρύδη

Λόγω της εμφάνισης της ουσίας που καλείται κολχικίνη για την αντιμετώπιση του Covid, παραθέτω μερικά ιστορικά στοιχεία και το συμπέρασμα που μπορεί να εξαχθεί από μια ιδιαίτερη πλευρά. Αποτελεί ένα αρχέγονο φάρμακο – φαρμάκι, σε σημείο που μπορούμε να πούμε ότι το σύμβολο της φαρμακολογίας, το κηρύκειο, περιείχε αρχικά αυτήν. Είναι το ¨φάρμακο¨ της Μήδειας, η οποία έφερε στην Ελλάδα τον τρόπο της παρασκευής της όταν ήλθε από την Κολχίδα, τη σημερινή Γεωργία, με τον Ιάσωνα και το χρυσόμαλλο δέρας. Με αυτή την ουσία ¨αποκοίμησε¨ το δράκο για να πάρει τη χρυσοφόρο προβιά ο καλός της, με αυτό ή παρεμφερές δηλητήριο πότισε το φουστάνι για να φορέσει η αντίζηλος της η Γλαύκα και να πεθάνει, και με κολχικίνη σκότωσε και τα παιδιά της, δίνοντας τέλος στην προηγούμενη με τον Ιάσωνα κοινή ζωή τους.

Για την ιστορία, η Μήδεια κατόπιν κατέληξε ως φυγάδας στην Αθήνα, όπου υποσχόμενη πως θα κάνει αγόρι και διάδοχο στο βασιλιά Αιγέα, τον παντρεύτηκε, αφού πρώτα μάλλον του το έκανε, τον ονομασθέντα Μήδειο ή Μήδο. Όταν όμως εμφανίστηκε στο προσκήνιο ο άγνωστος γιός του Αιγέα, ο Θησέας, προσπαθώντας αυτή να τον δηλητηριάσει ως ανταγωνιστή του γιου της, αποκαλύφθηκε, και ο Αιγέας την έδιωξε. Τότε κατέφυγε μαζί με τον Μήδο, στην Ασία, όπου και πέθανε εκεί ενώ ο γιός της έγινε γενάρχης της φυλής που ονομάστηκαν ¨Μήδοι.

Υπάρχει όμως ένα κατοπινό περίεργο στην ιστορία, ότι η λαϊκή εκδοχή την θέλε να παντρεύεται ι στον Άδη με τον Αχιλλέα. Γιατί με τον Αχιλλέα, ίσως διότι κι εκείνη, όπως και αυτός, ήταν ο καθένας με τον τρόπο του, ηρωικά σύμβολα ζωής. ¨Φαρμακωμένοι¨ κατά κάποιο τρόπο και οι δυο, ο μεν Αχιλλέας με το αθάνατο νερό, η δε Μήδεια με κάτι ανώτερο από την κολχικίνη, πιο δυνατό και αόρατο φάρμακο και φαρμάκι, σύμβολο αθανασίας και γλυκόπικρο ποτήρι της ζωής, που με μια λέξη καλείται ¨Έρως¨.

Ας προχωρήσουμε λίγο στα χαρακτηριστικά της κολχικίνης. Προέρχεται κυρίως από το βολβό ενός φυτού που ανθίζει το φθινόπωρο, και καλείται κρόκος φθινοπώρου ή σαφράν λιβαδιού. Επίσης είναι γνωστό με τις λαϊκές ονομασίες, βοκχικό και σπαθόχορτο. Επειδή βγαίνει πρώτα το ροζέ θηλυκοειδές λουλούδι σαν αγριόκρινος και μετά τα φύλα του, καλείται και ¨γυμνή κυρία¨. Ο ριζιτιδικός βολβός έχει μέγεθος καρυδιού και συχνά μπερδεύεται με το άγριο σκόρδο, επιφέροντας το θάνατο σε ανθρώπους και ζώα. Το παραγόμενο εξ αυτού σκεύασμα, η κολχικίνη, μια κιτρινωπή σκόνη, θεωρείται ακραία τοξική και κυτταροστατική, ότι σταματάει δηλαδή τον πολλαπλασιασμό του κυττάρου (μίτωση). Κάποτε χρησιμοποιήθηκε και για τον καρκίνο, ώστε να αναχαιτιστεί η ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή των καρκινικών κυττάρων, η μεγάλη τοξικότητα όμως και η έλλειψη προσδιορισμού της κατάλληλης δοσολογίας, διότι κάποιοι άνθρωποι πεθαίνουν στα 6 mg και άλλοι ζουν στα 60, δεν κατέστη δυνατόν να καθιερωθεί ως εφικτή λύση.

Το φάρμακι ή φαρμάκο αυτό, μετεφέρθη από τους Έλληνες στη Ρώμη, καθώς περιγράφεται ως ιατρικό πλέον σκεύασμα από τον Διοσκουρίδη, και κατόπιν επεκτάθηκε στο Βυζάντιο ως ουσία κατάλληλη για την καταπολέμηση της ¨ποδάγρας¨ (ουρική αρθρίτιδα), αλλά σημειώθηκαν και πολλοί θάνατοι, ως και σκόπιμοι ειδικά για τους θώκους συμφέροντος και εξουσίας. Σταδιακά μετακύλησε πάλι σαν το προτιμότερο δηλητήριο δολοφονιών, παρέχοντας συμπτωματολογία όπως η δηλητηρίαση με αρσενικό αλλά χωρίς να έχει αντίδοτο. Επεκτάθηκε και στην Αραβία, και παντού. Η τελευταία δημόσια εκτέλεση στην Αγγλία, που έγινε το 1867, αφορούσε μια νοσοκόμο που είχε δηλητηριάσει με κολχικίνη 6-7 άτομα για να αρπάξει τις περιουσίες τους. Στα ανατολικά και απολυταρχικά κράτη, η κατάσταση των δηλητηριάσεων από κολχικίνη και από παραπλήσιες ουσίες, έγινε επιστήμη. Μέχρι το 2004 ένας εκ των εμπίστων του Πούτιν, ο Roman Tsepov δηλητηριάστηκε από κολχικίνη. Αλλά καθώς ο εντοπισμός της αποκαλύφθηκε, πήρε σειρά το 2006 ο Alexander Litvinengo με ραδιενεργές Πολώνιο. Καθώς και αυτό αποκαλύφθηκε, άρχισαν να χρησιμοποιούνται απίθανα νευροτοξικά σκευάσματα, όπως στη δηλητηρίαση των Sergei & Yulia Skripal το 2018. Και πέρσι, στις 20 Αύγουστου του 2020, μόλις που γλίτωσε, αν θυμάστε, ο κυριότερος αντίπαλος του Πούτιν, ο Αlexei Navalny. Η Μήδεια αν ζούσε, μπροστά στις σημερινές τεχνολογίες και τα συμφέροντα θα ένοιωθε χωριάτισσα και ταπεινωμένη.

Στην Αμερική, η κολχικίνη εισήλθε από τον Βενιαμίν Φραγκλίνο. Η Αμερικανική FDA μόλις το 2009 την επέτρεψε ως αυτόνομο φάρμακο, δίδοντας σε μια εταιρία το δικαίωμα της παραγωγής της υπό σχετική θεραπευτική δοσολογία, ενώ ήδη κυκλοφορούσε χρόνια ως ένθετη ουσία μαζί με άλλες. Αποτέλεσμα ήταν η τιμή της κολχικίνης να εκτιναχθεί στα ύψη, φθάνοντας από 10 σεντς που είχε για να φτιάξει κανείς ένα χαπάκι, στα 5 δολάρια, επιφέροντας σκάνδαλο. Πώς είναι δυνατόν, να πάρει κάποιος, έστω για λίγα χρόνια την πατέντα μιας ουσίας που κυκλοφορεί από παλιά, ορίζοντας απλώς μια σχετική ελάχιστη ασφαλή δοσολογία; Η παραγωγή της έγκρισης ενός φαρμάκου έχει και θολά σημεία, και δεν αποτελεί αποτέλεσμα καθαρά κοινωνικό. Και αυτό το αναφέρω ως παράδειγμα για την έλλειψη εμβολίων κατά Covid. Δώστε μερικά σεντς ακόμα στις εταιρίες παραγωγής, και θα περισσέψουν τα εμβόλια. Αλλιώς, μέχρι να το πετύχουν, θα υπάρχουνε ελλείψεις.

Για τις βιολογικές επιδράσεις της κολχικίνης δεν θα επεκταθώ, γιατί είναι άλλου παπά ευαγγέλιο. Σκοπός μου ήταν να παραθέσω μερικά μόνο ιστορικά στοιχεία δίνοντας και το έναυσμα για ευρύτερη σκέψη. Και αυτό που προκύπτει ως τελευταίο, φίλε αναγνώστη, είναι ότι, πέραν από το όταν αντικρίζεις τη Μήδεια με το κηρύκειο, ή και σκέτο το κηρύκειο του φαρμακοποιού χωρίς τη Μήδεια, θεώρησε πως έχει μέσα του την προγονή των σημερινών φαρμάκων, την Κολχικίνη. Και ότι η Μήδεια αν όντως λείπει ή δεν μπορείς να τη δεις, δεν εκφράζει άλλο παρά το στενό ατομικό συμφέρον, του οποίου ο βολβός ή ο πυρήνας του αποκαλείται ¨Εξουσία¨.

Σωτ. Γλυκοφύδης 30/01/2021