Σωτήρης Γλυκοφρίδης: Το εμβόλιο – Τα προβλήματα της επιστήμης

Γράφει ο Σωτήρης Γλυκοφρύδης

Επειδή πολλοί περιμένουν το εμβόλιο σαν ¨μάνα εξ ουρανού¨, θα έλεγα να μη βιάζονται διότι είναι αδιευκρίνιστο αν θα βγει ποιοι θα τρέξουν να το κάνουν, διότι είναι γνωστό πως η επιστήμη αντιμετωπίζει προβλήματα, ειδικά σε βεβιασμένες λύσεις. Αυτά σε σύνοψη ίσως μπορούν να ταυτοποιηθούν στα παρακάτω:
1. Αύξηση κόστους έρευνας: Όσοι επενδύουν στην επιστήμη προσδοκούν το κεφάλαιό τους να αποδώσει. Αυτό οδηγεί τόσο η έρευνα να καθίσταται εμπορική πράξη όσο και να οδηγεί σε υπερεκτίμηση (πονηρή ή μη) των αποτελεσμάτων.
2. Απεγκλωβισμός του αντικείμενου της έρευνας από το περιβάλλον – μονομέρεια: Το υπό εξέταση είδος αποκλείεται από τις συνήθεις φυσικές μεταβλητές και τους άγνωστους παράγοντες που το επηρεάζουν (πχ όπως η σχέση ενός αντιβιοτικού με παραπλήσια μικρόβια και μηχανισμούς).
3. Έλλειψη της χρονικής ασφάλειας: Βεβιασμένα αποτελέσματα συχνά οδηγούν σε ανασφαλή συμπεράσματα που επιτείνονται στη διαδρομή του χρόνου. Παράδειγμα, το DDT που παρότι έσωσε πολλούς και βιοσυστήματα από την ελονοσία, αντεκαταστάθη ως υπερτοξικό και απαγορεύτηκε.
4. Η φτωχή επιβεβαίωση του αποτελέσματος και τα λάθη των εκτιμητών: Για παράδειγμα, το βραβείο Νόμπελ ιατρικής του 1949 εδόθη στον Αντόνιο Μονίζ για τη λοβοτομή σε ψυχασθενείς η οποία σύντομα εγκαταλείφθηκε ως βάρβαρη και επικίνδυνη, ενώ η Μπάρμπαρα Μακλίντοκ που ανακάλυψε τα γονίδια άλτες που είναι πραγματικότητα θεωρήθηκε με ¨τρύπα στο κρανίο¨.
5. Τα λάθη: Πλήθος φαρμάκων μπήκαν στην κυκλοφορία και τελικά αποτεινόντουσαν για άλλο ρόλο, όπως η L-dopa για το Πάρκινσον και το Viagra για την καρδιά. Και πριν λίγα χρόνια το ίδιο επίσης αλλά πιο καταστροφικό αφορά τη θαλιδομίδη.
6. Έλλειψη φιλοσοφίας: Οι επιστήμονες είναι ¨ψυχροί technician¨, στερούμενοι φιλοσοφικής υποδομής, παρά το λόγο ότι το PhD αναφέρεται στη φιλοσοφία. Τη φιλοσοφία τη θεωρούν να θέτει απλώς ερωτηματικά, κι εκείνοι να έχουν τη βασιλική καρέκλα, καθιστώντας τη βασίλισσα ανενεργή.