Brain Based: Μια καινοτόμα θεραπευτική μέθοδος για την Νευρική Ανορεξία

Η Διευθύντρια του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών Μαρία Τσιάκα μιλά για τη νέα επαναστατική και επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση που έρχεται να δώσει αισιοδοξία και ελπίδα στους ασθενείς αλλά και τις οικογένειές τους.

Η διατροφική διαταραχή είναι μια ασθένεια πολυπαραγοντική, με τη νευροβιολογία του εγκεφάλου, τα γονίδια και το περιβάλλον να παίζουν τον σημαντικότερο ρόλο στην εμφάνιση και συντήρησή της.

Επίσημα από το 2009 καθορίζεται ως εγκεφαλικά προσδιοριζόμενη ψυχική νόσος από την Ακαδημία Διατροφικών Διαταραχών. Παρόλα αυτά το ευρύ κοινό πιστεύει ότι πρόκειται για μια καθαρά ψυχολογική νόσο, η οποία προκαλείται αποκλειστικά από το περιβάλλον. Πολύ συχνά οι διατροφικές διαταραχές αποκαλούνται ως «ασθένεια της εποχής» καθώς μαστίζει χιλιάδες νέους ανθρώπους στην χώρα μας. Και τα κοινή ομολογία ο κύριος υπαίτιος θεωρείται ότι είναι το περιβάλλον, όμως αυτό δεν επαρκεί για να νοσήσει κάποιος από διατροφική διαταραχή.

Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε τι ακριβώς συμβαίνει και γιατί οι διατροφικές διαταραχές έχουν το μεγαλύτερο δείκτη θνησιμότητας από όλες τις ψυχικές νόσους συμπεριλαμβανομένων της χρήσης ναρκωτικών ουσιών και του αλκοόλ.

Ο λόγος που τα θεραπευτικά σχήματα αντιμετώπισης της ανορεξίας αποτύχαιναν μέχρι τώρα, σπέρνοντας απαισιοδοξία τόσο στους ασθενείς, όσο και στις οικογένειες τους είναι γιατί δεν λαμβάνονταν υπόψη δυο βασικοί παράγοντες:

(α) τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του ασθενή, όπως η τελειομανία, το άγχος, η έμφαση στο λάθος και στην λεπτομέρεια, η εμμονή με πράγματα και καταστάσεις, η ανταγωνιστικότητα κτλ.

(β) την νευροβιολογία του εγκεφάλου, η οποία επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τον υποσιτισμό και την υποθρεψία, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος των ασθενών να υπολειτουργεί σε σχέση με των ανθρώπων που δεν νοσούν.

Όταν αυτά τα δυο δεδομένα αποκλείονται από την θεραπεία, αυτή είναι λιγότερο αποτελεσματική γιατί η κατεύθυνση των παρεμβάσεων λειτουργεί ανάποδα. Συγκεκριμένα, μέχρι σήμερα λειτουργούσαμε από έξω προς τα μέσα. Δίναμε δηλαδή πρωτίστως έμφαση στο περιβάλλον και την συμπεριφορά, αγνοώντας τα χαρακτηριστικά των ασθενών αλλά την λειτουργία του εγκεφάλου. Τα παραπάνω είχαν ως συνέπεια, οι ασθενείς και οι οικογένειες να κατηγορούνται για έλλειψη κίνητρου και συνεργασίας. Αυτή η κατεύθυνση στην θεραπεία έχει αναθεωρηθεί από το 2012, όταν οι Αμερικανοί συνάδελφοι μέσω απεικονίσεων του εγκεφάλου σε ασθενείς με ανορεξία και βουλιμία, ανακάλυψαν ότι οκτώ περιοχές του εγκεφάλου υπολειτουργούν στην ανορεξία και πέντε αντιστοίχως στην βουλιμία. Τα πιο σημαντικά σημεία που πλήττονται είναι τα κέντρα της πείνας, του κορεσμού, της γεύσης, του πόνου/αντοχής , της ευχαρίστησης και της αποφυγής, τα οποία είτε είναι σε υποδιέγερση ή σε απενεργοποίηση. Παράλληλα δυσλειτουργούν και είναι σε υπερδιέγερση το κέντρο του συναισθήματος, των σκέψεων, της λήψης αποφάσεων και της εικόνας σώματός. Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος λειτουργεί σαν να είναι τυφλός σε αυτά τα σημεία. Η παραπάνω πληροφορία έφερε μια τεράστια αλλαγή στις θεραπευτικές παρεμβάσεις της ανορεξίας αλλά και σε ασθενείς που νόσησαν αρχικά από ανορεξία, η οποία μετεξελίχθηκε σε βουλιμία.

Η νέα θεραπευτική, επαναστατική μέθοδος έχει τεράστια απήχηση και επιτυχία ακόμα και σε ασθενείς με πολλά χρόνια στην νόσο. Οι κυριότεροι στόχοι της παρέμβασης είναι να κατανοήσουν πλήρως οι ασθενείς αλλά και οι οικογένειες τους τι ακριβώς συμβαίνει, δηλαδή πώς ο υποσιτισμός επηρεάζει τον εγκέφαλο και κατά συνέπεια τις συμπεριφορές και τις σκέψεις των ασθενών.

Ξεκινώντας, λοιπόν, από την νευροβιολογία του εγκεφάλου της ασθενή, την συμμετοχή της οικογένειας και πλαισιωμένο όλο αυτό από εξειδικευμένη ομάδα ειδικών, η ελπίδα για πλήρη ανάρρωση γίνεται πραγματικότητα. Η Δρ. Laura Hill είναι εμπνευστής αυτής της παρέμβασης, η οποία εφαρμόζεται τα τελευταία 10 χρόνια στο Οχάιο των ΗΠΑ, και θα είναι κοντά μας για την εφαρμογή αυτής της παρέμβασης στην Ελλάδα από τις 4-11 Νοέμβριου, προσκεκλημένη του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών. Πρόκειται για μια 4ημερη παρέμβαση (8 ώρες ημερησίως) και απευθύνεται σε ασθενείς και τις οικογένειες τους. Είχα και εγώ την χαρά και την τιμή να είμαι η πρώτη ευρωπαία ειδικός που εκπαιδεύτηκε σε αυτή την μεθοδολογία και από τον Νοέμβριο του 2017 εφαρμόζεται με τεράστια επιτυχία στο κέντρο μας. Η ανταπόκριση των ασθενών είναι σημαντική καθώς και των οικογενειών τους.

Συνοψίζοντας, η συγκεκριμένη παρέμβαση δίνει τέλος στην ενοχοποίηση των ασθενών, αλλά και στην άγνοια των οικογενειών. Η νέα τεχνογνωσία αναχαιτίζει τα συμπτώματα της νόσου, θωρακίζει την οικογένεια με επαρκή κατανόηση και γνώση και οι ασθενείς βαδίζουν σε ένα αποτελεσματικό μονοπάτι θεραπείας με την πλήρη υποστήριξη της οικογένειας τους.