Χαρά Μπάζιου: Μαθαίνω τα φυτά και τα δένδρα της πόλης μου

Γράφει η Χαρά Μπάζιου

Ο κορονοϊός και η καραντίνα ώθησαν ολοένα και περισσότερους από εμάς σε καθημερινές βόλτες –πεζοπορίες στην πόλη μας.

Δένδρα και φυτά τα οποία είναι φυτεμένα σε πάρκα και σε πεζοδρόμια και τα οποία περνούσαν σε δεύτερη μοίρα, κέντρισαν το ενδιαφέρον μας .

Στόχος αυτής της σειράς άρθρων είναι να αναδείξουμε τα φυτά και τα δένδρα που μας περιβάλλουν και να απαντήσουμε σε μερικά από τα ερωτήματα σας.

Σήμερα θα μιλήσουμε για την κουκουναριά.

Η κουκουναριά (Pinus Pinea, στροφιλιά, stone pine, umbrella pine) είναι ιθαγενές πεύκο της Νότιας Ευρώπης και της περιοχής της Μεσογείου. Καλλιεργείται για τους εδώδιμους σπόρους της (κουκουνάρι) από τους προϊστορικούς χρόνους.

Περιγραφή

Είναι αειθαλές δένδρο ύψους έως 30 μέτρα και με διάμετρο κορμού έως 1 μέτρο. Το κύριο χαρακτηριστικό του δένδρου – που κάνει την κουκουναριά να ξεχωρίζει εύκολα από τα άλλα πεύκα – είναι το σχήμα της κόμης του, η οποία ενώ σε νεαρή ηλικία είναι σφαιρική (Εικόνα 2) , όσο αναπτύσσεται το δένδρο καταλήγει να είναι «ομπρελλοειδής» (εξ ου και το διεθνές όνομα umbrella pine) με σχεδόν οριζόντια κλαδιά .

Ο φλοιός του κορμού είναι γκριζοκάστανος, με επιμήκεις σχισμές, ο οποίος απολεπιζόμενος αφήνει χαρακτηριστικές πορτοκαλόχροες κηλίδες.

Οι βελόνες φύονται ανά ζεύγη μήκους 8-24 εκατοστά και είναι μάλλον δύσκαμπτες συγκρινόμενες με άλλες πευκοβελόνες .

Η Κουκουναριά είναι ιδιαίτερα ανθεκτική και εξοικειωμένη στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της χώρας μας με αντοχή στην ξηρασία.

Εχθροί και Ασθένειες

Σπάνια προσβάλλεται από παράσιτα και ασθένειες. Στην Μεσόγειο, οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν την μεγαλύτερη απειλή για την κουκουναριά παρότι σε μεγάλη ηλικία διαθέτει παχύ φλοιό και υψηλή (σε μορφή ομπρέλας) κόμη χωρίς χαμηλά κλαδιά – χαρακτηριστικά που την καθιστούν λιγότερο ευαίσθητη στην φωτιά από άλλα είδη πεύκων.

Χρησιμότητα

Είναι δένδρο «πολλαπλών» χρήσεων. Καλλιεργείται από την αρχαιότητα για την παραγωγή ξυλείας, κουκουναριού, ρητίνης και φλοιού. Επιλέγεται και για την προστασία των εδαφών από την διάβρωση, ενώ χρησιμοποιείται αρκετά και εξαιτίας της υψηλής αισθητικής-καλλωπιστικής αξίας της στην κηπουρική και την αρχιτεκτονική τοπίου.

Ο εδώδιμος σπόρος της γνωστός ως κουκουνάρι χρησιμοποιείται στην Μεσογειακή Κουζίνα, με πιο γνωστή την χρήση του ως βασικό συστατικό της Ιταλικής σάλτσας πέστο.

Τα μεγαλύτερα δάση κουκουναριάς στην Ελλάδα βρίσκονται στην Στροφιλιά (ΒΔ Πελοπόννησος), στον Σχοινιά (Αττική ) και στην Σκιάθο, ενώ επιλέγεται πολύ συχνά σε αναπλάσεις ως δένδρο βάσης και εντός του αστικού ιστού.

Η Χαρά Μπάζιου είναι M.Sc Γεωπόνος, απόφοιτος του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου στην Διαχείριση Περιβάλλοντος, συγγραφέας του βιβλίου «Μηχανήματα και Εργαλεία Φυτοτεχνικών Έργων» το οποίο διδάσκεται στα Τεχνικά Επαγγελματικά Λύκεια/Επαγγελματικές Σχολές .

Διατέλεσε επί 20 έτη στέλεχος της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και από το καλοκαίρι του 2019 εργάζεται στο Τμήμα Πρασίνου του Δήμου Κηφισιάς.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Γεώργιος Κοράκης. Δασική Βοτανική – Αυτοφυή Δέντρα και Θάμνοι της Ελλάδας

  2. S. Mutke, M.Pique, R. Calama. 2013. Μediterranean Stone pine for Agroforestry. CIHEAM

  3. Abad Viñas, R., Caudullo, G., Oliveira, S., de Rigo, D., 2016. Pinus pinea in Europe: distribution, habitat, usage and threats. European Atlas of Forest Tree Species. Publ. Off. EU, Luxembourg, pp.

  4. Wikipedia. Stone pine

Facebook Comments